Çuha Çeçeği Bakımı
Nakliye portalı
Haber
24 Şubat 2021 - Çarşamba 02:53
 
Çuha Çeçeği Bakımı
Önemli başlıca türleri P. Vulgaris ve P.veris’tir. Botanikçiler çuha çiçeklerinin çoğu ilkbaharın hemen başlarında çiçek açtığı için Latince cins adı olarak "ilk açan" ya da "en erken açan" anlamındaki Primulayı kullanmışlardır.
KÜTÜPHANE Haberi
Çuha Çeçeği Bakımı

Çuha Çiçeği  Bakımı (Primulaceae)

 

Önemli  başlıca türleri P. Vulgaris ve P.veris’tir. Botanikçiler çuha çiçeklerinin çoğu ilkbaharın hemen başlarında çiçek açtığı için Latince cins adı olarak "ilk açan" ya da "en erken açan" anlamındaki Primulayı kullanmışlardır.

Vatanının Türkiye veya Paşaeli olduğu tahmin edilen bitki günümüzde Batı Avrupa’dan Doğu Türkistan’a kadar geniş bir alanda yetişmekte ve süs bitkisi olarak yetiştirilmektedir. Türkiye’nin Doğu Anadolu ve Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi’nin dağ eteklerinde ve çimenliklerde yetişir.

Öbekler hâlinde açan çiçekleriyle sevilen saksı bitkilerinden olan çuha çiçeklerinin doğada 400'den fazla türü vardır. Avrupa, Asya ve Kuzey Amerika'nın çok fazla güneş almayan nemli yörelerinde yetişir. Bu türlerin bir bölümü dağlık yerlerde orman altı, çalı dibi ve su kenarı bitkisi olarak yurdumuzda kendiliğinden yetişir.

 

Botanik Özellikleri

 Otsu bir bitki olan çuha çiçeği gövdesiz olup yaprak ve çiçekleri direkt kökten çıkar.Çuha çiçeği kökleri ana kök ve yan köklerden oluşur. Uzunluğu 2-8 cm kalınlığı 3-6 mm olan ana kökün rengi kahverengimsidir. Saçak şeklindeki sarımsı renkteki yan kökler ise ana kökün çevresine yayılır

Yumurta veya mızrak şeklinde olan yaprakları direkt kökten çıkar ve rozet yaprakları oluşturur. Yapraklarının kenarları geriye doğru kıvrık, hafif kertikli, üzeri pürtüklüdür ve alt kısmı hafif tüylüdür. Çiçekler; uzunluğu 10-30 cm olan sap üzerinde, 8-12 tanesi bir arada, bir yöne eğik, yarı şemsiye şeklindeki çiçek demetlerinde oluşur.

Taç yaprakları altın sarısı, onu kavrayan kupa yaprakları vazo şeklinde ve uçları 5 loplu, beyazımsı sarı veya yeşilimsi sarı renklidir. Bazı türlerde dişi organın boyuncuğu öylesine uzundur ki boru biçimindeki çanağın içinden yükselerek çiçek tozlarını yakalayan tepeciğiyle taç borusunun ucuna kadar ulaşır, bu kadar uzun olmayan beş erkek organ ise bu borunun ancak yarısında kalır. Oysa bazı türlerde boyuncuk kısa, erkek organlar uzundur ve taç borusunun tepesine kadar çıkabilir.

 İç mekân bitkisi olarak kullanılan çuhalar, geniş ve basık saksılar içinde balkon ve teras bitkisi olarak kullanılır. Kaya bahçelerinde, saf hâlde parterlerde, parter kenarlarında, ağaç altlarında kullanılmaya ve şeritler oluşturmaya uygundur.

 Memleketimizde 10 kadar çuha çiçeği türü vardır. Bunlar özellikle Doğu Karadeniz ve Doğu Anadolu Bölgesi’nde yaygındır. Hemen hemen bütün yıl boyunca çiçek açtığı için "on bir ay çiçeği" adıyla bilinen prımula obconica da çuha çiçeklerinin saksıda yetiştirilen türlerinden biridir. Ayrıca sık yetiştirilen iki tür olan Primula acaulus, Primula elatior aşağıda açıklanmıştır

 

İklim İsteği

Aydınlık ve yarı gölge yerleri seven çuhalar, doğrudan güneş ışığına maruz kalmamalıdır. Yaz boyunca olabildiği kadar serin bir yerde bulundurulmalıdır.

 Kış aylarında çuhanın bulunduğu ortam 14-15 0C’nin altına düşmemelidir. Çuha çiçeğinin toprağı her zaman nemli tutulmalıdır.

Hava akımlarından kolay etkilenen çuha bitkisi bu etkiden korunmalıdır

 

Toprak İsteği

Organik madde bakımından hafif yapılı toprak karışımları ile torfta veya yaprak çürüntüsünde yetiştirilir. John Innes saksı kompostu No:2’de iyi gelişir yani daha yüksek düzeyde besin maddesi istendiğinde boynuz ve tırnak unu ile kalsiyum fosfat ve potasyum sülfat oranları iki kat artırılır.

 Hacim olarak 2 kısım turba, 2 kısım yaprak çürüntüsü ve 1 kısım kumun karışımıyla elde edilen harç da kullanılabilir. Bir başka harç ise yine hacim olarak eşit miktarlarda yaprak çürüntüsü, yanmış ahır gübresi ve kumun karışımından oluşur.

 

Yetiştirme Tekniğ

i Üretimi tohum ve bitkinin köklerinden ayırma yöntemi ile yapılır.

Tohumlar mayıs sonlarından temmuz sonlarına kadar ekilebilir. Tohumlar 3 kısım turba, 1 kısım yaprak çürüntüsü, 1 kısım tınlı toprak ve 1 kısım perlitten oluşan karışıma ekilir. Tohum kompostu olarak hacimce eşit miktarlarda tınlı toprak, yaprak çürüntüsü ve kum karışımı da kullanılabilir.

Kullanılan tohumun taze olmasına özen gösterilmelidir. Tohumların üzeri kapanmaz ancak hafifçe bastırılır. Çimlenme ortamının sıcaklığı 15-18 °C (en iyi 17 °C) dolayına tutulursa 14-20 gün sonra çimlenme gerçekleşir.

 Çimlenmeden 3-4 hafta sonra ve ikinci gerçek yapraklar çıktığı zaman fideler 5 cm arayla içerisinde John Innes saksı kompostu No:2 bulunan kasalara 3-4 cm arayla şaşırtılır.

Şaşırtılan fideler bir süre daha 15-18 °C'de tutulduktan sonra çiçek tomurcuklarının oluşması için sıcaklığın l5 °C'nin (bazı çeşitlerinde l0°C'nin) altına düşürülmesi gerekir. 1-1,5 ay sonra da küçük saksılara alınır. Tohumdan çiçeklenmeye kadar geçen süre 20-28 hafta dolayındadır.

 

Çuha çiçekleri hem kolay hem de zahmetsiz bir şekilde köklerinden ayırma yöntemiyle de çoğaltılabilir. Bu yöntem, bitkinin kökünden çıkarak üst kısımlara uzanan ince kısımların oluşturduğu yeni bitkilerin alınıp başka saksılara dikimi şeklinde olur.

Çuhalar 30-35 °C’de yetiştirilirse kırmızı, 15-20 °C’de yetiştirilirse beyaz renkli olur. Ekim zamanı ve sıcaklığa bağlı olarak kasım ortalarından mayısa kadar çiçeklenir.

 

Bakım İşlemleri

Yetiştiricilik boyunca toprak nemli tutulmalı ancak kışın aşırı su verilmemelidir. Kış aylarında bitki aşırı soğuktan korunur ve susuz bırakılmaz.

 Yaz aylarında su, bitkinin her bölümüne ulaştırılacak şekilde ayda en az iki kere bitki sulanmalı ve sulamadan sonra bitkinin tabağında su kalmamasına çok dikkat edilmelidir. Bitkiye kış aylarında verilen su oda sıcaklığında olmalı, sulama sırasında çiçeklerine su değdirilmemelidir.

Suya ihtiyacı çok olduğundan saksı su dolu bir kovaya daldırılıp 1-2 dakika toprak bölümü sulanmalıdır. 2 haftada bir kez 1-2 g/1 kompoze gübre mart-ağustos ayları arası verilir. Yaprakların aşırı büyümesini önlemek için yüksek dozda azot (N) verilmemelidir. Yüksek potaslı (K) gübreler verilebilir. Demir (Fe) eksikliği yapraklarda sararmalara neden olabilir.

 Demir jelat eriyiği verilerek araz giderilebilir. Her yıl mart ayında saksı değiştirme yapılır. Sık sık saksı değiştirmek ve büyük olan saksılarda çiçeği tutmak çuhanın gelişmesini engeller. Kuruyan, çürüyen yapraklar ve çiçekler budanarak uzaklaştırılmalıdır.

Solan çiçeklerin uzaklaştırılması çiçeklenme süresini uzatır. Önemli hastalıkları kloroz, virüs, kök çürüklüğü ve kurşuni küf; zararlıları ise nematodlar, sümüklü böcekler, yaprak bitleri, unlu bitle

Kaynak: Editör:
Etiketler: Çuha, Çeçeği, Bakımı,
Yorumlar
Haber Yazılımı