Vezin Nedir?
Nakliye portalı
Haber
13 Aralık 2020 - Pazar 16:01
 
Vezin Nedir?
Mısralardaki hece sayılarının denkliği, şiire bir ahenk kazandırmaktadır. Bu ahengi kuvvetlendirmek için, ayrıca, mısralar iki veya daha çok parçalara ayrılırlar.
EĞİTİM Haberi
Vezin Nedir?

 

Vezin Nedir?

 

. VEZİN: Nazımdaki ölçü demektir. Edebiyatımızda iki türlü ölçü vardır: Hece ölçüsü, aruz ölçüsüdür.

 

Hece Ölçüsünün Özellikleri

Misralardaki hecelerin sayı eşitliğine dayanan bir ölçüdür.

Mısralardaki hece sayılarının denkliği, şiire bir ahenk kazandırmaktadır. Bu ahengi kuvvetlendirmek için, ayrıca, mısralar iki veya daha çok parçalara ayrılırlar. Şiiri okurken bu parçalardan her birinin bitiminde hafifçe duraklarız. Mısralardaki bu parçalara durak adı verilir. Örneğin: On dört hece ile kurulmuş bir mısra, okunurken iki parçaya ayrılır ; ikinci parçaya hafif bir duraklamadan sonra geçeriz.

Her gölge yeryüzünde bir işığa mezardır, 7+7=14

Bilsem ki sönmez ateş hangi dünyada vardır? 7 +7 =14

(Faruk Nafiz Çamlıbel)

 

 Not: Durak, kelimeyi bölmez.

 

Hece ölçüsünün kalıpları:

Bunlar, mısralardaki hece sayılarına göre: yedili, sekizli, on birli, on ikili, on dörtlü, on besli ve on altılı diye adlandırılır.

 

a) Yedi heceliler: 3+4 veya 4 +3

Kız Ayşe - dilber Ayşe       3+4=7

Halıyı - sen ger Ayşe          3+4=7

(Ömer Bedrettin Uşaklı)

 

Burda gelir insana      4+3=7

Boş günlerin usancı.   4+3=7

(Necip Fazıl Kısakürek')

 

b) Sekiz heceliler: 4+4 veya 5 + 3

Ey gözleri - cesaretli       4+4=8

Kalbi öçler - saçan asker   4+4=8

(Mehmet Emin Yurdakul)

 

Dünyayı gezdim- dolaştım    5+3 =8

Ayrılık  gibi – dert olmaz       5+3 =8

 

 

c) On bir heceliler       6+5 veya  4+4+3

 

Yayla çiçeğini – gördüm baharın     6+5

İçtim sularından- eriyen karın          6+5  

(Ömer Bahattin Uşaklı)

 

Kuşağında – hançer de var – divit de    4+4+3

Görgülü de – bilgili de –yiğit de.            4+4+3

d) On iki heceliler     4+4+4  veya 7+5, 6+6

 

Ey atalar- ey yurt için –uğraşanlar,      4+4+4

Ey binlere – tek başına- yürüyenler     4+4+4

(Mehmet Emin Yurdakul)

 

 

Kurulmuş benimçin –bir büyük saray ;      7+5

Çevresini dolanmış –gümüşten bir çay .   7+5

(Ahmet Muhip Dranas)

 

Doğuda bir yurdu –vardır ozanların,        6+6

Her gce rüyamda – bir nal şakırtısı          6+6

(Ahmet Muhip Dranas)

 

e)On dört heceliler     4+3+4+3  veya 7+7

 

Musluklardan – kurumuş- yapraklara – damlar su  4+3+4+3

Ne bir darı –serpen el –ne bir kumru –huhusu        4+3+4+3

(Halit Fahri Ozansoy)

 

Düne kadar en akur – ölümlere güldünüz          7+7

Bugün bütün milletin- gönlüne gömüldünüz     7+7

(Kemalettin Kamu)

 

f) On beş heceliler      8+7   veya 4+4+4+3

 

Ey gaziler –yol göründü –yine garip- serime           4+4+4+3

Dağlar taşlar –dayanamaz- benim ah ü – zarıma     4+4+4+3

 

 ..

.

Allahım ne bunaltıcı - ne boğucu bir gece... 8+7=15

Gözlerimiz bulutlandı - arabaya binince.      8+7=15

(Kemalettin Kamu)       

 

 

g) On altı heceliler: 4+4+4+4

 

Çıktım bugün — güzellerin - gözlerinde -seyahate 4+4+4+4=16

Bu seyahat - bilmem nasıl - erecektir - nihayete 4+4+4+4 16

(Orhan Seyfi Orhan)

 

Bu kalıplardan en çok kullanılanları: yedili, sekizli, on birli ve on dörtlü olanlarıdır.

 

Cumhuriyet devrinde yetişen Ahmet Muhip Dranas, Cahit Sıtkı Taranci v.b. Şairler, hece ölçüsünü duraksiz olarak da kullanmış, yahut kendilerine göre duraklarla yazmışlardır.

 

 

Tarihçe: Hece, bizim milli ölçümüzdür. İlk saz şairieri. mizden Islâmlığın kabulüne kadar hep bu ölçüyü kullandık. İslâmlıktan sonra Arapların etkisiyle onların nazım ölçüsü olan aruz benimsenmişse de halk şairlerimiz yine hece ile yazmaya devam etmişlerdir.

 

 

XVIII. yy.da Nedim ve Şeyh Gâlip gibi büyük divan şairlerimizden bazıları hece ile de yazmışlardır. Hece ölçüsü, Mehmet Emin Yurdakul ve Rıza Tevfik Bölükbaşı tarafından ilk defa ciddi olarak ele alınmıştır. Ziya Gökalp, İkinci Meşrutiyet'den sonra havayı uygun bularak, genç şairlerimizden hece ile yazmalarını istemiştir. Böylece hece ölçüsü yeniden önem kazanmıştır.

 

Kaynak: Editör:
Etiketler: Vezin, Nedir?,
Yorumlar
Haber Yazılımı