Motorlar ve Çalışma Prensipleri
Nakliye portalı
Haber
10 Ocak 2021 - Pazar 12:15
 
Motorlar ve Çalışma Prensipleri
Motorlar insan hayatı kolaylaştırdığı gibi hayatımızın bir parçası haline geldi. Her evde mutlaka motorlu bir alet bulunmaktadır. Genelde kullandığımız motorlu aletleri sadece kullanırız ama bunların bir mühendislik harikası olduğunu bilmeyiz. Motorlar nasıl çalışır, nasıl sınıflandırılırlar, hangi yakıt kullanılır, motoru maksimum verimde kullanmak için neler yapılır. Motorların çalışma prensiplerini, özelliklerini, bakımlarını bilirseniz çok daha iyi verim ve uzun ömürlü kullanmış olursunuz. Motor bakımları ne kadar düzenli olursa verimleri de o kadar artacaktır.
ÜRETİCİLER Haberi
Motorlar ve Çalışma Prensipleri

MOTOR BİLGİSİ

 

Motor Nedir :Yanma sonucu oluşan, yakıtta elde ettiği ısı enerjisini mekanik enerjiye çeviren makinelere motor denir.

 

Motorların Sınıflandırılması

 

A- YAKITIN YANMA YERİNE GÖRE SINIFLANDIRILMASI

• İçten Yanmalı Motorlar: Yakıt silindirler içersinde yakılırsa buna içten yanmalı motor

denilir. Araçlarda kullanılan motorlar içten yanmalıdır.

• Dıştan Yanmalı Motorlar: Yakıtın motorun dışında yakılmasıyla enerji üreten makinelerdir.

Buhar türbinleri vb.

 

B- MOTORLAR ZAMANLARINA GÖRE

Dört zamanlı motorlar.

A.Ö.N. (Alt Ölü Nokta): Pistonun silindir içerisinde inebileceği en alt noktadır.

Ü.Ö.N. (Üst Ölü Nokta): Pistonun silindir içerisinde çıkabileceği en üst noktadır,

• Emme Zamanı: Piston Ü.Ö.N.’dan A.Ö.N.’ya hareket ederken emme subapı açılır ve silindir

içerisine benzin hava karışımı dolar. Piston A. Ö. N.‘ya indiğinde emme zamanı biter.

• Sıkıştırma Zamanı: Pistonun Ü.Ö.N'ya doğru hareket ederken her iki Subap kapalıdır ve

benzin hava karışımı sıkıştırılmaya başlar. Piston Ü.Ö.N.’ya geldiğinde Sıkıştırma işlemi biter.

• İş zamanı: Sıkıştırma sonunda sıcaklılığı ve basıncı artmış olan karışım, buji kıvılcımıyla

ateşlenir ve yanma başlar. Yanma sonunda pis ton hızla aşağıya itilir ve krank mili döndürülür

Piston A Ö N ‘ya indiğinde iş zamanı biter.

• Eksoz zamanı: Piston Ü.Ö N.'ya çıkarken eksoz subabı açılır ve yanmış gazlar eksozdan

dışarı atılır. Bu işlem piston Ü.Ö.N.’ya gelene kadar devam eder.

Bu dört zaman, düzenli olarak aynı şekilde devam eder ve çalışmasını sürdürür,

 

• İki zamanlı motorlar.

İki zamanlı motorlarda emme ve eksoz supapları yoktur. Supapların yerine, silindir duvarında

açılmış emme ve eksoz portları vardır. Pistonun Ü.Ö.N. ile A.Ö.N. arasında iki kez hareketi ile

Emme - Sıkıştırma- iş - Eksoz zamanları meydana gelir. Genellikle motosiklet motorları ve

küçük su motorlarında bulunur Çevrim pistonun iki hareketiyle tamamlanır ve her devirde bir

iş elde edilmiş olur

Olmak üzere ikiye ayrılır.

 

C- MOTORLAR YAKIT ÇEŞITLERİNE GÖRE

• Benzinli motorlar (Yakıtı benzindir.)

• Dizel motorlar (Yakıt motorindir.)

• LPG motorlar (Yakıtı sıvılaştırılmış petrol gazıdır.)

 

D- MOTORLAR YAPIMI ÖZELLİKLERİNE GÖRE

Sıra tipi motorlar, v tipi, motorlar boksör tipi motorlar ve yıldız tipi motorlar.

 

F- SOĞUTMA SİSTEMLERİNE GÖRE

Su soğutmalı motorlar

Hava soğutmalı motorlar

 

MOTORUN BELLİ BAŞLI PARÇALARI

A.MOTORDA SABİT PARÇALAR

Silindir (motor) Bloğu: Motorun ana gövdesini oluşturur. Pistonlara ve krank miline yataklık

yapar. İçerisinde silindirler, krank, mili, kam (eksantrik) mili, yağ pompası, dışarısında yakıt

pompası, distribütör, yağ filtresi, şarz dinamosu, marş motoru gibi elemanlar bulunur. Motor

kulakları vasıtasıyla şasiye bağlanır.

• Silindir Kapağı: Silindir bloğunun üzerini kapatır, yanma odalarını oluşturur. Üzerinde

bujileri, emme ve eksoz supaplarını, enjektörleri taşır. Yanma dolarının çevresinde su ve yağ

kanalları vardır.

• Karter: Silindir bloğunun al tarafını kapatır. Motor yağına depoluk eder. Altında yağ

boşaltma tapası vardır.

• Supap (Külbütör) Kapağı: Supap mekanizmasını ve motoru töz, su ve pisliklerden korur Motor

yağı, üzerindeki yağ kapağından konulur.

• Radyatör: Su soğutma motorlarda soğutma suyuna depoluk eder, sistemde ısınan suyun

soğumasına yardımcı olur.

 

• Karbüratör: Motora gerekli olan benzin, hava karışımını şartlara-göre 1/15 (benzin - hava)

oranında karıştıran elemandır. Emme manifoltunun üzerinde bulunur.Benzinli motorlarda bulunur.

• Hava Filtresi: Dışardan motor içerisine alınacak olan havayı temizleyip karbüratöre veya

emme manifoltuna gönderen parçadır.

 

 

• Manifoltlar (Emme –Eksoz ): Emme manifoldu, karbüratöre belli oranda karışmış olan

benzin-hava karışımını veya havayı silindirlere dağıtır. Eksoz manifoldu, yanma sonunda

meydana gelen eksoz gazlarını toplayarak eksoz borusuna buradan da yanmış gazların dışarıya

atılmasını sağlar

• Yağ Filtresi: Motor içerisinde dolaşarak kirlenen yağı temizleyen elemandır.

• Endüksiyon Bobini: Akümülatörden aldığı 12 voltluk doğru-akımı 15 - 25 bin volta yükselten

elemandır.

• Buji: Yanma odasına sıkıştırılmış bulunan yakıt - hava karışımını kılcımla ateşleyen elamandır.

• Regülâtör (Konjektör): Şarz dinamosunun veya alternatörün ürettiği akımı ayarlayan

elamandır.

 

B. MOTORDA HAREKETLİ PARÇALAR

• Krank Mili: Pistonlardan, piston kolları aracılığı ile gelen doğrusal hareketi dairesel dönü

hareketine dönüştürür. Krank milinin en ucunda bir dişli ve kasnak bulunur. Dişli kam

(eksantrik) miline hareket verir. Kasnak ise su pompası ile alternatöre hareket verir. Krank

milinin arkasında volan vardır.

• Piston: Silindir içerisindeki hareketlerinden dolayı zamanların meydana gelmesini sağlar.

(Emme-sıkıştırma-ateşleme- eksoz)

• Piston Kolu: Pistondan aldığı doğrusal hareketi krank miline iletir.

• Yağ Pompası: Karterdeki yağı alarak yağlanacak motor parçalarına pompalayan elemandır.

• Yakıt Pompası (Yakıt Otomatiği): Depodan aldığı yakıtı karbüratöre pompalayan elemandır;

• Distribütör: Endüksiyon bobininden aldığı yüksek voltajı ateşlenme sırasına göre bujilere

dağıtan elemandır.

• Marş Motoru: Motora ilk hareketi veren doğru akımlı elektrik motorudur.

 

• Alternatör (Şarz Dinamosu): Araç motoru çalıştığı sürece mekanik

enerjiyi elektrik enerjisine dönüştürür. Aracın elektrik ihtiyacını karşılar. Akümülatörü dolduran (şarz) eden elemandır.

•Su Pompası (Devirdaim):

Radyatördeki soğutma suyunu motordaki su kanallarına pompalayan elemandır.

• Enjeksiyon (Mazot) Pompası:Püskürtme sırasına göre enjektörlere mazot pompalayan elemandır.

• Enjektör: Mazot pompasından gelen mazotu ısınmış havanın üzerine. Püskürten elemandır.

• Kam (Eksantrik) Mili: Hareketini krank milinden alır. Üzerindeki kamlar vasıtasıyla subapları,

dişli vasıtayla distribütörü ve yağ pompasını çalıştırır. Üzerindeki özel kam sayesinde yakıt otomatiğine hareket verir.

•Subaplar: Emme ve eksoz subapları olmak üzere iki çeşittir. Emme subapları dizel motorlarda

sadece havanın, benzinli motorlarda ise benzin hava karışımının silindire girmesini sağlar.

Eksoz subapları ise; yanmış gazların silindir dışına çıkmasını sağlar.

 

BENZİNLİ VE DİZEL MOTORLARIN ZAMANLARINA GÖRE  KARŞILAŞTIRMASI

ZAMAN                        BENZİNLİ                                                              DİZEL

Emme                          Benzin - Hava karışımı silindire emilir                 Sadece hava silindir emilir

Sıkıştırma                    Alınan karışım sıkıştırılır                                      Sadece hava sıkıştırılır

Ateşleme                    Buji vasıtasıyla olur                                               Enjektörün püskürtülmesiyle serbest olur

Eksoz                           Eksoz supabı yanmış gazları tahliye eder           Eksoz supabı yanmış gazları tahliye eder

foto:Scania Motor

Kaynak: Editör:
Etiketler: Motorlar, ve, Çalışma, Prensipleri,
Yorumlar
Haber Yazılımı